Zanim nasze dziecko zacznie mówić...

ZANIM NASZE DZIECKO ZACZNIE MÓWIĆ…

Przykładowe ćwiczenia artykulatora


Aby przygotować dziecko do poprawnej realizacji najpierw głosek, a potem wyrazów, niezwykle ważne są właściwe ćwiczenia, które mają za zadanie bądź wydłużenie fazy oddechowej, bądź usprawnienie narządów artykulacyjnych. Zarówno właściwe oddychanie jak i ruchomość warg, języka, podniebienia miękkiego i żuchwy gwarantuje, że mowa dziecka będzie wyraźna, a głos czysty i dźwięczny.

Poniżej zostały zaprezentowane ćwiczenia artykulatora (języka, warg, podniebienia miękkiego i żuchwy) oraz ćwiczenia oddechowe. Ważne, by były wykonywane systematycznie, powoli i dokładnie, niektóre przed lustrem i miały- przynajmniej na początku- formę zabawy.

 

ĆWICZENIA ODDECHOWE


Ćwiczenia oddechowe powinny być wykonywane w przewietrzonym pomieszczeniu lub na świeżym powietrzu przez około 5 minut. Ważne jest też to, by wykonywać je od 1 do 2 godzin po posiłku.

PROPOZYCJE ĆWICZEŃ

1. Ćwiczenia oddechowe połączone z ruchami rąk, nóg i tułowia:

● stań w lekkim rozkroku. Na wdech podnieś ręce na boki, a na wydech powoli je opuszczaj;

● stań w lekkim rozkroku. Na wdech podnieś ręce przed siebie na wysokość ramion, na wydech powoli je opuszczaj;

● stań w lekkim rozkroku. Na wdech unoś wysoko ręce nad głowę, następnie zegnij kolana i pochyl się luźno do przodu, głośno wydychając powietrze.

2. Oddychanie brzuszno-przeponowe:

● połóż się na plecach, na podłodze. Ręce trzymaj na brzuchu. W czasie wdechu unoś ręce do góry, a w czasie wydechu opuszczaj je.

3. Ćwiczenia oddechowe z jednoczesnym wypowiadaniem pojedynczych głosek:

● udawaj syczenie węża- sycz jak najdłużej na jednym wydechu;

● udawaj szum wiatru- szum jak najdłużej na jednym wydechu.

4. Ćwiczenia oddechowe w formie zabawy:

● puszczanie baniek mydlanych;

● dmuchanie balonika;

● dmuchanie na piórko;

● gaszenie płomienia świeczki;

● dmuchanie na wiatraczek.

Podczas tych zabawach wdech zawsze wykonuj nosem, a wydech buzią.


ĆWICZENIA NARZĄDÓW MOWY

Ćwiczenia podniebienia miękkiego

 

Wykonuj je dokładnie i powoli, koniecznie przed lustrem.

● ziewnij szeroko, obserwując w lustrze swoje gardło;

● oddychaj głęboko- wdech wykonuj nosem, a wydech ustami;

● oddychaj głęboko tylko przez nos. Usta miej cały czas zamknięte;

● oddychaj głęboko tylko przez nos. Przy wydechu zatkaj jedną dziurkę nosa. Powtórz ćwiczenie przy zatkanej drugiej dziurce;

● wykonaj wdech przez usta i wydech przez nos;

● przenoś papierek lub kawałeczek styropiany, zasysając powietrze przez słomkę;

● otwórz szeroko buzię, czubek języka schowaj za dolne zęby, a tyłem języka raz zasłaniaj, a raz odsłaniaj gardło;

● chrząknij i chrapnij kilka razy;

● wymawiaj krótko samogłoski: a, o, e, i, y, u przy szeroko otwartych ustach, obserwując się w lusterku;

● nabierz powietrza i nadmij policzki. Postaraj się utrzymać je w tej pozycji. Początkowo nadymaj policzki przy zatkanym nosie, po czym podczas trzymania powietrza puść nos. Następnie nadmuchaj na przemian raz jeden, raz drugi policzek;

● spróbuj kaszlnąć przy wysuniętym na brodę języku;

● wymawiaj energicznie połączenia głoskowe: uku-ugu, oko-ogo, uk-ku, uk-gu, ok-go;

● wciągnij policzki do wewnątrz jamy ustnej, a następnie rozluźnij je.


Ćwiczenia języka.


Ćwiczenia powinny być wykonywane dokładnie i powoli przed lustrem i powtórzone co najmniej 5 razy.

● wysuń język i przesuwaj go w płaszczyźnie poziomej od prawego do lewego kącika ust. Staraj się, aby język podczas zmiany położenia był jak najbardziej wysunięty na zewnątrz;

● policz językiem wszystkie swoje zęby, dotykaj czubkiem języka każdego zęba;

● otwórz szeroko usta i powoli, dokładnie oblizuj wargi oraz kąciki ust. Jeśli jesteś łasuchem, możesz do tego ćwiczenia posmarować usta czekoladą, miodem lub dżemem;

● otwórz szeroko usta i wysuń język w linii prostej jak najdalej na zewnątrz. Postaraj się utrzymać go cały czas w płaszczyźnie poziomej;

● wysuń język z jamy ustnej jak najdalej na zewnątrz w linii poziomej i mocno cofnij go w stronę gardła;

● przesuwaj język po zewnętrznej powierzchni górnych i dolnych zębów;

● spróbuj zrobić „rurkę” (rynienkę) z wysuniętego języka;

● przyciśnij mocno język do zębów i cofnij go, silnie trąc nim o dziąsła i podniebienie aż do wytworzenia mlaskania;

● wykonaj kilkakrotnie mlaskanie czubkiem języka (ssanie cukierka), a następnie środkiem języka (stukot kopyt konia);

● uderzaj czubkiem języka o górne dziąsła, by spowodować jego drganie;

●udawaj odgłos świnki morskiej (cmokaj tyłem języka o podniebienie).


Ćwiczenia warg.

● zaciskaj wargi;

● nakładaj górną wargę na dolną i odwrotnie;

● wypowiadaj naprzemiennie samogłoskę „i”-„u”; przy wymowie samogłoski „i” wargi się rozciągają, zaś przy „u” układają w tzw. „dzióbek”;

● układaj wargi w tzw. „ryjek” czy „pyszczek rybki”;

● cmokanie, przesyłanie całusków;

● parskanie.

Ćwiczenia żuchwy.


Uwaga! Ćwiczenia żuchwy powinny być wykonywane ostrożnie, delikatnie i powoli przed lustrem i powtórzone co najmniej 5 razy:

● opuszczaj żuchwę i zagryzaj zęby na zmianę;

● wykonuj żuchwą ruchy poziome w lewą i prawą stronę: najpierw z ustami zamkniętymi, a potem otwartymi;

● wykonuj żuchwą ruchy do przodu i do tyłu;

● przy zamkniętych ustach wykonuj koliste, powolne ruchy żuchwy;

● wysuń żuchwę do przodu, a następnie zagryź dolnymi zębami górną wargę.


Na podstawie dostępnej literatury

oprac. Agnieszka Janocha.